9 listopada 1993 roku. Dwie płyty A Tribe Called Quest i Wu-Tang Clanu, jedna data premiery. Czy można doceniać obie, a kochać tylko jedną?
Kiedy zestawiam ze sobą Midnight Marauders A Tribe Called Quest i Enter the Wu-Tang (36 Chambers) Wu-Tang Clanu, wciąż trudno mi uwierzyć, że oba wydawnictwa miały premierę dokładnie tego samego dnia. 9 listopada 1993 roku to jedna z najważniejszych dat w historii rapu, a dla mnie to dobra okazja, żeby wrócić do dwóch płyt, które od kilkunastu lat stoją obok siebie w kolekcji, choć zajmują w niej nieco inne miejsca.
Dwa albumy, dwa zupełnie różne światy, dwie odmienne wizje hip-hopu, a jednocześnie dwa absolutnie fundamentalne – i co najważniejsze, absolutnie kultowe – wydawnictwa dla całej kultury. Z jednej strony Queens, jazzowe sample, ciepłe brzmienie, chemia między Q-Tipem i Phife Dawgiem. Z drugiej Staten Island, surowość, sztuki walki, soulowe pętle, kilku raperów i RZA, który nie tylko trzymały wszystko i wszystkich w ryzach, ale też zbudował niepodrabialne brzmienie.
Zacznę od Tribe’ów, bo to moja dawna miłość, którą raz na jakiś czas wspominam z wielką sympatią. Midnight Marauders to jedna z tych płyt, do których ta miłość przyszła właściwie natychmiast. Nie musiałem się do niej przekonywać, rozkładać jej na czynniki pierwsze ani szukać powodów, dla których jest tak dobra i dlaczego zapisała się w historii. Wszystko po prostu zagrało i jednocześnie idealnie trafiło w moje gusta. Produkcja, klimat, sposób rapowania, charakterystyczna lekkość z dala od banału („Electric Relaxation”!), legendarna okładka. Q-Tip i Phife Dawg stworzyli duet, którego chemia jest dla mnie jednym z najlepszych przykładów tego, jak powinien funkcjonować hip-hopowy skład. Do tego niedoceniony Ali Shaheed Muhammad, Trugoy w „Award Tour”, obłędne i moje ulubione w zestawie „Midnight”.
A Wu-Tang? Doceniam, naprawdę. Pamiętam osiedla lat 90., na których dominowały koszulki Del Piero, bejsbolówki Charlotte Hornets i bluzy z charakterystycznym logotypem Wu-Tangu. Rozumiem znaczenie Enter the Wu-Tang (36 Chambers), wpływ na rozwój rapu, produkcję, estetykę i całą kulturę. To album, którego nie sposób pominąć, rozmawiając o historii całego gatunku. Poza samą muzyką – przemyślana strategia wizerunkowa, a co za tym idzie – biznesowa, która przerodziła się w budowanie fundamentów imperium Wu.
Ale, co może jeszcze niektórych dziwić, sam Wu-Tang Clan nigdy nie był mi szczególnie bliski. Nie interesuję się nim jako zespołem, nie śledzę jego kolejnych ruchów i nie mam potrzeby wracania do całej dyskografii. Co innego solówki. Tutaj sytuacja wygląda już zupełnie inaczej. Ghostface Killah i GZA to dla mnie absolutna czołówka, a Ironman, Supreme Clientele, Fishscale i Liquid Swords mają ważne miejsce w mojej płytotece.
I chyba właśnie to jest w hip-hopie najpiękniejsze. Można jednocześnie doceniać dwa wielkie zjawiska, rozumieć ich historyczne znaczenie, a jednak emocjonalnie należeć tylko do jednego z tych światów, bo sam gatunek jest na tyle pojemny, że dla każdego jest w nim miejsce.
Sto lat.
